جستجو

«خبرشمال» از استانداردهای باغ وحش‌های منطقه می‌نویسد؛
 
از زخم قلب جاندار
 
 
 
ماه‌بانو صالح‌نژاد/

اشاره: نمی‌توانم توصیف کنم چقدر سخت است مواجه شدن با اخبار هرروزه قتل حیوانات مختلف توسط شکارچیان منطقه؛ دلمان می‌سوزد که به‌خاطر کمبود بودجه و نبود پایش مداوم هوایی و نظارت بر مناطق جنگلی، وحشی‌گری از انسان به سوی حیوان موج می‌زند. وحشتناک‌تر این‌که ببینیم حیواناتی که زیستگاه اصلی‌شان جای دیگری‌ست و ناخواسته به این‌جا رسیده‌اند، به‌جای محبت و توجه ویژه، مورد سواستفاده و ظلم قرار می‌گیرند. این حساسیت سبب شد واکنش عمومی به پست اینستاگرامی درباره وضعیت نابه‌سامان باغ وحش بابلسر شدت بگیرد. به مدیر صفحه پیامی می‌فرستم که اگر واقعا اوضاع چنین است و مدارکی دارد، در رسانه ما منتشرش کند، جوابم را اما نمی‌دهد.
واقعیتی که «ایمان معماریان»، دامپزشک باغ وحش ارم در تهران، در پاسخ به انتقادات وارد به بوی مجموعه داده بود، شاید مسوولانه‌ترین و واقعی‌ترین جمله ممکن بود؛ او به صراحت اقرار کرد که استانداردهای باغ‌وحش در کشور ما پایین است.
او به مردم ما آموخت که اگر واقعا دغدغه‌شان آسودگی حیوانات است، با استفاده از روش‌های علمی می‌توانند میزان استرس و ناراحتی حیوانات باغ‌وحش را تشخیص دهند و براساس این آزمایشات خواهند دید که چنانچه شرایط مناسب برای حیات وحش در باغ‌ وحش فراهم باشد، میزان رضایت حیوانات از زندگی در باغ‌وحش مناسب است.
اگر مرجعی قانونی یا مردمی در این کشور قصد بررسی اوضاع هر دسته‌ای از حیوانات را داشته باشد، با جدا‌کردن و اندازه‌گیری متابولیت‌های مدفوع، ادرار و بزاق حیوان می‌توان متوجه شد که یک حیوان چقدر شرایط مناسبی دارد و چه میزان استرس و یا ناراحتی را تحمل می‌کند. با توجه به همین تحقیقات است که کارشناسان حیات وحش توانسته‌اند جایگاه استاندارد حیوانات در حیات‌وحش را تشخیص دهند و میزان رضایتمندی حیوان را اندازه‌گیری کنند.
گرچه این تمام ماجرا نیست و در هر صورت آوردن حیوانات به باغ‌وحش باید به علت شرایط خاص حیوان باشد، اگر معیار ما، اخلاق و تعادل است. به‌عنوان مثال حیوانی که آسیب دیده باشد یا از گونه‌های با ارزش جانوری باشد که فرهنگ‌سازی برای حفاظت این گونه از طریق حضور نمونه‌هایی در باغ وحش صورت گیرد. در صورتی که امروز باغ وحش‌ها براساس علاقه و میزان تمول، حیوانات را دست‌چین و از زیستگاهشان جدا می‌کنند و به نمایش می‌گذارند.
در ایران سازمان حفاظت محیط‌ زیست ضوابطی را برای استاندارد اندازه‌ قفس‌ها مشخص کرده است. استانداردهایی بسیار ابتدایی و غم‌انگیز که تنها به اندازه قفس اکتفا می‌کنند، درحالی‌که استانداردهای جهانی مواردی دیگری را نیز در نظر دارند؛ نیاز حیوانات فقط فضای مناسب نیست بلکه لازم است که مواردی در قفس‌ها رعایت شود تا حیوان با فضای باغ وحش غریبه نباشد، بتواند شرایط زیست، اجتماع و تغذیه‌اش را همچون گذشته ادامه دهد.
امروز با رد خبر پخش‌شده در فضای مجازی و تایید دامپزشک منطقه، تنها ثابت می‌شود که باغ وحش بابلسر، استانداردهای زیست محیطی کشور ایران را دارد که مانند موارد مشابه دیگر استانداردهایی ابتدایی و ناکارآمد است. آیا این‌ برای علاقه‌مندان و دل‌ناگران‌های این حیوانات کافی‌ست؟ آیا با تایید قانون، روش نگهداری این حیوانات از نظر اخلاق انسانی و حرفه دامپزشکی و حیوان‌پروری تایید می‌شود؟
با کمک چنین دامپزشک واقع‌بین و مدیریت باغ وحش ارم، امروز این باغ وحش از مرز استاندارد سایز قفس ایرانی گذشته و به دنبال کسب استانداردهای اروپایی‌ست. درحال حاضر برای نگهداری از چند حیوان استانداردهای جهانی را کسب کرده است.
در سال‌های گذشته به دعوت مدیران مجموعه، گروهی از کارشناسان اروپایی برای بازدید از باغ‌ وحش و انجام ممیزی اولیه به ایران سفر کرده‌اند تا در نهایت بتوانند باغ‌وحش تهران را عضو اتحادیه باغ‌وحش‌های اروپا کنند و استانداردهای جهانی برای نگهداری از حیوانات در این باغ‌وحش کسب شود. چرا در مواجهه با انتقاد و دغدغه مردم، از تلاش بیشتر و گسب استانداردهای جدید نگویید؟ چرا باغ وحش بابلسر نگاهی به استاندارد جهانی نمی‌اندازد که قفس شیر با سطح سیمانی، بدون سقف باز و امکان شکار را ممنوع کرده است؟
حتی دامپزشک و مدیر باغ ارم هم می‌داند و می‌گوید که این باغ‌وحش تاکنون تغییرات اساسی کرده و برخی از جایگاه‌های آن به استانداردهای جهانی رسیده است ولی هنوز اصلاحاتی باید در این باغ‌وحش انجام شود. چرا باغ وحش بابلسر در جوابیه و گزارش‌هایش از نواقص واقعی باغ وحش و اقداماتی که برای بهبود اوضاع مجموعه در سر دارد، نمی‌گوید؟ آیا این بهترین شرایط زیست این حیوانات است؟
شاید این فرصتی مناسب است تا هم برای مردمی که می‌دانند این شرایط درستی برای زیست حیوانات نیست اما نقد و بررسی نقاط ضعف آن را بلد نیستند و هم برای مسوولان باغ وحش‌های منطقه، از استانداردهای یک باغ وحش درخور سرسبزی شمال کشور ایران بگوییم؛
باغ وحش‌های استاندارد به‌صورت آنلاین پایش می‌شوند، یعنی ورود و خروج هر گونه‌ای به باغ وحش‌ها توسط دوربین‌های مداربسته رصد می‌شود و تمام فعالیت‌ها از جمله زاد و ولد، ورود و خروج گونه، ثبت گونه‌ها، نوع فعالیت صاحبان و شرایط باغ وحش به‌صورت آنلاین پایش می‌شود.
سازمان محیط زیست در سال 95، طی برنامه‌ای به محیط زیست استان‌ها ابلاغ کرد که هیچ مجوزی برای بهره‌کشی از گونه‌های مختلف حیوانات در حرکات نمایشی و سیرک‌ها که در باغ وحش‌های سطح کشور در کانکس‌ها و مکان‌های بسیار محدود نگهداری می‌شوند، صادر نکنند.
طبق ماده 7 قانون شکار و صید و ماده 8 قانون حفاظت و بهسازی،خرید و فروش، صادرات و واردات و نگهداری از گونه‌های غیربومی که بدون مجوز وارد کشور می‌شوند، خلاف است و سازمان محیط زیست در این زمینه با افراد خاطی برخورد می‌کند و آن‌ها را به مراجع قضایی تحویل می‌دهد و گونه‌های در اختیار آن‌ها را اخذ می‌کند.
اهداف کلی از نگهداری حیوان در فضای بسته باغ وحش باید یکی از این‌ها باشد؛ گردآوری انواع جانوران زنده در محیطی مشابه زیستگاه طبیعی‌شان و نه قفس سیمانی حتی بزرگ و بلند، ایجاد محیطی سالم جهت گذران اوقات فراغت به ویژه برای آموزش حیوان‌دوستی به کودکان و نوجوانان، ایجاد ارتباط بین طبیعت و شهروندانی که با زندگی شهری و ماشینی روز به روز از طبیعت فاصله می‌گیرند، ایجاد حس علاقه به مجموعه جهان هستی و تنوع زیستی و افزایش آگاهی‌های عمومی، برانگیختن افکار عمومی نسبت به شناخت بخشی از منابع طبیعی و به وجود آوردن انگیزه برای حفاظت از آن. از مسوولان و جمع مدافعان باغ وحش بابلسر و هر باغ وحش دیگر در استان‌های شمالی، می‌خواهیم بشمارند که از میان این گزینه‌ها، چند مورد در این باغ وحش به تحقق می‌رسند؟
یکی از اهداف اصلی احداث هر باغ وحش، جنبه آموزشی آن است. مشاهده جانوران مختلف گردآوری شده از دیگر نقاط و دیدن عادات و رفتار آنها در محیطی شبیه زیستگاه طبیعی، بیشترین فرصت را به بازدیدکننده می‌دهد تا اطلاعات خود را درباره جانوران و نحوه زندگی و وضعیت آن‌ها افزایش دهد. مشاهده حیوانات به صورت زنده و روابط متقابل حیوانات با یکدیگر، انسان و محیط اطرافشان به هیچ وجه در موزه میسر و مقدور نیست. برخلاف موزه‌ها هر بازدیدکننده ممکن است چندین بار در سال از حیوانات یک باغ وحش دیدن کند. آیا این جوی که در باغ وحش بابلسر حاکم ست، محیطی از زیست و برهم کنش حیوان و طبیعت را تداعی می‌کند؟
هر باغ وحش می تواند به‌عنوان یک آزمایشگاه بزرگ و مجهز، روابط متقابلی را با دیگر مراکز تحقیقاتی و دانشگاه‌ها برقرار کند. در این ارتباط استادان، پژوهشگران و دانشجویان قادرند بدون صرف وقت و هزینه‌های زیاد بخش اعظمی از تحقیقات در مورد جانوران وحشی را در باغ وحش‌ها که به آسانی قابل دسترس می باشند، انجام دهند. باغ وحش‌ها فرصت‌های خوبی را برای انجام بسیاری از مطالعات زیست‌شناختی عادات و رفتار، تولید مثل و امراض و بیماری جانوران وحشی و به خصوص آن دسته از جانوران که مشاهده آن‌ها در طبیعت به آسانی مقدور نیست، فراهم آورده‌اند. امکانات آزمایشگاهی و مطالعات شما در باغ وحش مورد تایید و دفاعتان چیست؟
بینش و تفکر حفاظت از گونه‌های نادر و یا در معرض خطر در باغ وحش، خوشبختانه حتی در روزهایی که انسان در زیست خودش دچار مشکل شده، رو به افزایش گذاشت. در حال حاضر با توجه به خطرات متعددی که نسل بسیاری از گونه‌های جانوران را تهدید می‌کند، بدون شک یکی از راه‌های جلوگیری از انقراض نسل گونه‌های کمیاب و یا در معرض خطر، نگهداری و تکثیر آن‌ها در باغ وحش‌هاست. تعدادی از گونه‌های جانوران وحشی که نسل آنها در طبیعت منقرض شده است، نظیر گوزن پردیود و یا اسب وحشی فقط در باغ وحش‌ها نگهداری می‌شوند.
چیدمان فضاهای مورد نیاز جانوران وحشی در باغ وحش‌ها به روش‌های متفاوتی انجام می‌گیرد. در روش رده‌بندی فضاهای مورد نیاز جانوران یک باغ وحش براساس رده بندی علمی و خوشایندی آنها با هم جانمایی می گردند؛ مثلاً کلیه گربه‌سانان از شیر و ببر و پلنگ تا گربه‌های کوچک نظیر گربه پالاس و گربه شنی در یک محوطه و در جایگاه‌های مجاور هم قرار می‌گیرند. از مزایای این روش احداث محوطه‌هایی شبیه به هم با تاسیسات مشابه و سرویس دهی آسان است. این‌گونه نگهداری جانوران فرصت مناسبی را برای محققان فراهم می‌کند تا بتوانند گونه‌های شبیه به هم را از نظر ظاهری، رفتار، تغذیه و تولید مثل به آسانی مقایسه کنند.
در روش جغرافیای جانوری، جانوران وحشی براساس تقسیمات جغرافیای زیستی جانورانی جهانی نگهداری می شوند پس می‌توان زیستگاه‌ها و حتی فرهنگ بومی این نواحی را به معرض نمایش گذاشت.
در باغ وحش بابلسر از چه روشی برای تعیین جایگاه حیوانات استفاده شده است؟ به چه نظمی و نظامی تغذیه و نگهداری می‌شوند؟ برنامه بابلسر برای بهبود شرایط چیست؟ آیا دروغین بودن تاریخ عکس پخش‌شده در اینستاگرام، موضوعی مهم است، یا کیفیت واقعی این گونه باغ وحش‌ها؟

اضافه کردن نظر


کد امنیتی
تغییر کد امنیتی